توهم رهایی

در روان‌پزشکی حالتی است به نام «توهم رهایی». فرد محکوم به مرگ در چنین حالتی لحظه‌ای پیش از اینکه حکم به مرحله اجرا گذارده شود این توهم برایش پیدا می‌شود که احتمالا در واپسین لحظه، از مرگ رهایی خواهد یافت.

از کتاب «معنی‌درمانی»

توهم رهایی

حقیقت انتظار

وقتی ما از کوشش برای ایجاد شهامت روانی یک زندانی در اردوگاه صحبت می‌کردیم، بر آن بودیم که دریچه امیدی را در آینده برای او باز کنیم. باید به یادش می‌آوردیم که زندگی هنوز در انتظار اوست و انسانی منتظر بازگشت اوست. اما پس از بازگشت؟ زندانیانی بودند که پی بردند هیچگاه کسی در انتظارشان نبود. وای به حال فردی که می‌دید انسانی که خاطره‌اش به تنهایی در اردوگاه به او امید می‌بخشید، دیگر وجود ندارد! وای به حال فردی که وقتی رویایش به حقیقت پیوست و سرانجام آزاد گشت، آزادی را کاملا متفاوت از آنچه در اشتیاقش بود، یافت!

از کتاب «معنی‌درمانی»

حقیقت انتظار

رفتار تلخ

آنها که به ناگهان از فشار روانی رسته‌اند، از نظر اخلاقی و بهداشت روانی بسیار آسیب پذیرند. آنان شیوه رفتارشان را با تجربه‌های تلخ و وحشتناک خود توجیه می‌کنند. که این مساله اغلب در رویدادهای جزئی نیز به چشم می‌خورد. چنانکه روزی با دوستی از مزرعه‌ای دست در دست می‌گذشتیم و به سمت اردوگاه می‌رفتیم، ناگهان به مزرعه گندم سبز رسیدیم. من بی‌اختیار سعی کردم آنرا لگد نکنم، اما دوستم، با دستش دستم را کشید و مرا کشان کشان از لابلای گندم برد. من مکث کردم که مبادا گندم جوان را لگدمال کنم. دوستم برآشفت. نگاه پر از خشمی به من انداخت و فریاد زد، «ببینم! آنچه که از ما گرفته‌اند کافی نیست؟ همسرم و فرزندم را به اتاق گاز فرستاده‌اند و حالا تو مرا از لگدمال کردن چند ساقه گندم منع می‌کنی!»

از کتاب «معنی‌درمانی»

رفتار تلخ

سوت پایان رویا؟

همه چیز غیر واقعی به نظر می‌رسید. مانند رویا. ما باور نداشتیم که آنچه می‌بینیم واقعی است. در سال‌های گذشته چه بسا در خواب گول خورده بودیم. خواب می‌دیدم که روز آزادی فرا رسیده، ما آزاد شده‌ایم، به کاشانه خود بازگشته‌ایم و به دوستان‌مان خوش آمد می‌گفتیم، همسرمان را در آغوش می‌گرفتیم، بر سر میز نشسته و از آنچه که بر ما رفته بود و حتی از خواب‌هایی که از روز آزادی دیده بودیم سخن می‌گفتیم. و آنگاه … سوت زندانبان پایان رویای آزادی ما بود و حالا این خواب‌ها به حقیقت پیوسته است. اما آیا می‌توانستیم باور کنیم؟

از کتاب «معنی‌درمانی»

سوت پایان رویا؟

معنای آزادی

با خود تکرار می‌کردیم «آزادی»! اما هنوز نمی‌توانستیم باور کنیم که آزادیم. ما طی سالیان متمادی که در آرزوی آزادی بودیم آنقدر این واژه را بر زبان رانده بودیم که دیگر معنای خود را از دست داده بود.

از کتاب «معنی‌درمانی»

معنای آزادی

فروپاشی

زندانی‌ای که امید به آینده خود را از دست داده بود، محکوم به فنا بود. وی با از دست دادن ایمان به آینده، دستاویز معنوی‌اش را نیز به یکباره از دست می‌داد، او خود را محکوم به فرو پاشیدن و پوسیدگی جسمانی و روانی می‌دید. معمولا این فروپاشی به شکل یک بحران و کاملا ناگهانی اتفاق می‌افتاد.

از کتاب «معنی‌درمانی»

فروپاشی

واقعیِ غیرواقعی

زندانی از نظر زمانی، نامحدود بودن دوره زندانش، که به شدت هم احساس می‌شد، و از نظر مکانی، محدوده تنگ زندان، آزارش می‌داد. این باعث می‌شد که هر آنچه که در پس سیم‌های خاردار بود به نظرش متروک، دور از دسترس و به عبارتی غیر واقعی جلوه می‌کرد.

از کتاب «معنی‌درمانی»

واقعیِ غیرواقعی

نبوغ و تصادف

«در چشم یک گله گوسفند، گوسفندی که چوپان هر شب به درون حصاری خاص هدایت می‌کند و علوفه‌ای خاص به آن می‌خوراند و دو برابر بقیه فربه‌اش می‌کند لابد نابغه می‌نماید. و دیگر گوسفندان وقتی می‌بینند که درست همین گوسفند هر شب نه به آغل عمومی گوسفندان بلکه به آغل خاصی می‌رود و یونجه می‌خورد و درست همین گوسفند (که گوشتی چرب و لطیف دارد) برای گوشتش کشته می‌شود، لابد به وجود رابطه‌ای مرموز میان نبوغ و تصادف‌های عجیب دیگر قائل می‌شوند. اما کافی است که این گوسفندان دست از این باور بردارند که هر آنچه بر سر آنها می‌آید فقط برای تحقق هدف‌هایی است که در تصور گوسفندانه‌شان می‌گنجد، کافی است که قبول کنند که آنچه بر آنها واقع می‌شود ممکن است در راه هدف‌هایی صورت گیرد که درک آنها در دسترس ذهن‌شان نیست، آن وقت ارتباط و منطق موجود در آنچه بر سر گوسفند پروار شده آمده است بر آنها روشن می‌شود. اگر نتوانند بفهمند که گوسفند به چه منظور پروار می‌شده است، دست‌کم خواهند دانست که آنچه بر سرش آمده است بی‌حساب نبوده است و احتیاجی به ابداع مفاهیم تصادف و نبوغ نخواهند داشت».

از کتاب «جنگ و صلح»

نبوغ و تصادف

بخشش لازم نیست اعدامش کنید!

«شخصی که معتقد است که کوهی که میلیون‌ها تن وزن آن است و کارگران زیرش را خالی کرده‌اند فقط در اثر واپسین ضربه آخرین کارگر فرو ریخته است، در قضاوت خود محق است و بخطاست».

از کتاب «جنگ و صلح»

بخشش لازم نیست اعدامش کنید!